• lễ giỗ 6

  • lễ giỗ 5

  • lễ giỗ 4

  • lễ giỗ 3

  • lễ giỗ 2

  • lễ giỗ 1

  • Lễ giỗ 2016_1

  • 49 ngày Đai Tướng

  • giơithieuweb

  • 11

  • 10

  • 9

  • 8

  • 7

  • 6

  • 5

  • 2

  • 1

Phạm Quỳnh
THÊM NHỮNG GÓC NHÌN VỀ PHẠM QUỲNH
"Phạm Quỳnh - Một góc nhìn" xuất bản năm 2011 do Tiến sĩ Sử học Nguyễn Văn Khoan thực hiện, tập hợp một số bài viết đề cập đến nhân vật lịch sử Phạm Quỳnh, tập trung khá đậm nét về số phận cá nhân bi đát của ông vào cuối đời và bước đầu đưa ra những nhận định đặt vấn đề cần phải nhìn lại Phạm Quỳnh dưới góc độ "quan điểm Hồ Chí Minh" và sự công minh của lịch sử. Cuốn sách được khép lại với bài "Văn tế Nam Phong chủ bút Phạm Thượng Chi tiên sinh" của Vĩnh Ba với lời xác quyết mạnh mẽ:
"Ý chí ấy, nhân cách ấy, đời trăm năm dễ có được ru!
    Công lao nầy, sự nghiệp nầy, sách vạn chữ khó mà kể xiết"
và kết thúc bằng tiếng than đầy thống thiết:
    "Ôi thôi,
    Lắm đắng cay, những tưởng chỉ là mơ
    Nhiều nuối tiếc, hóa ra toàn có thật
Ngậm ngùi nhớ bậc hùng tài
Xót xa khóc người đã khuất"

Năm 2012, Nguyễn Văn Khoan lại tiếp tục công bố "Phạm Quỳnh - Một góc nhìn" tập 2, như một nỗ lực tiếp nối, nhưng ở lần nầy, góc nhìn về Phạm Quỳnh đã rộng hơn và sâu hơn như chính tác giả đã bộc bạch. Trong bài viết ngắn "Chúng tôi thực hiện sách Phạm Quỳnh - Một góc nhìn", Tiến sĩ Nguyễn Văn Khoan vẫn kiên trì ý định "Qua trường hợp của "nhà văn hóa lớn" Phạm Quỳnh, chúng tôi có nguyện vọng là làm rõ hơn tư tưởng Hồ Chí Minh", nhưng ông cũng nói một cách bóng gió rằng "lịch sử chỉ thực hiện được đầy đủ..., khi nhà nghiên cứu lịch sử, nhà viết sử được dùng ngòi bút một cách độc lập - tự trọng, không bị lệ thuộc vào kinh tế, chính trị, uy quyền..."
Giáo sư Đinh Xuân Lâm trong bài viết thay lời nói đầu "Một góc nhìn đưa đến nhiều góc nhìn" đã nhận xét "Các bài nghiên cứu, giới thiệu Phạm Quỳnh được chọn đưa vào sách nầy khá phong phú. Có bài của nhà nghiên cứu văn học, nhà nghiên cứu lịch sử, nhà văn hóa học, nhà báo, nhà giáo dục. Tất cả đều tập trung nghiên cứu cuộc đời và sự nghiệp của Phạm Quỳnh với tư cách một nhà văn hóa".
Có lẽ vì thế mà mở đầu góc nhìn về Phạm Quỳnh lần nầy, tập sách đã giới thiệu hai bài viết về quan hệ giao lưu Đông - Tây, về vai trò của trí thức Việt Nam trong quá trình tiếp nhận văn hóa phương Tây đầu thế kỷ XX như một cách phân tích bối cảnh văn hóa lịch sử cụ thể để lý giải về trường hợp cay đắng của Phạm Quỳnh.
Bài "Nam - Bắc và Đông - Tây" tuy không đề cập kỷ về Phạm Quỳnh, nhưng tác giả Dương Trung Quốc đã nhận định "Những vấn đề liên quan đến sự lựa chọn thái độ với văn minh phương Tây - sự cộng tác hay chống đối sự cai trị của chế độ thực dân luôn là vấn đề sát sườn với giới trí thức cận đại. Những Nguyễn Trường Tộ, Trương Vĩnh Ký hay Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh... luôn là những trường hợp có sự đánh giá trái chiều" và cuối cùng tác giả đã kết luận "Khỏi phải phân tích dài dòng, cùng với thời gian càng ngày chúng ta càng nhận ra, về căn bản những trí thức đều quy tụ về một mối là hướng tới dân tộc bằng cách tiếp cận với văn hóa phương Tây, vì với nền văn hóa ấy, chủ nghĩa thực dân chỉ là một hiện tượng lịch sử, còn những giá trị tiến bộ, giá trị căn bản của một nền văn minh luôn là nguồn lực cho sự phát triển, nhất là với văn minh phương Tây, những giá trị dân chủ là một ưu thế mang tính chất tiên phong".
Nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn với bài viết công phu "Vai trò của trí thức trong quá trình tiếp nhận văn hóa phương Tây ở Việt Nam đầu thế kỷ XX" khi phân tích về nguyên nhân mất nước của Việt Nam và sự cản trở trong công cuộc cứu nước thời bấy giờ đã trích dẫn một bài viết của Phạm Quỳnh năm 1926 trên tạp chí Nam Phong, cho thấy cái nhìn sắc sảo của Phạm Quỳnh, bởi chính ông đã báo động "cái nông nổi mất nước" cả về chính trị và văn hóa của đất nước mình. Chính Phạm Quỳnh đã công khai bày tỏ về thực trạng mất nước, về chủ nghĩa đế quốc, về dục vọng bá quyền và vấn đề văn hóa đi liền với vấn đề chính trị của đất nước. Ông viết "Cái nông nổi mất nước của ta chính là một tấn kịch nhỏ trong tấn kịch Đông - Tây xung đột nhau. Tây phương đem lại cái chủ nghĩa đế quốc, cái dục vọng bá quyền, những tư tưởng phá hoại, những cơ khí tối tân mà tràn ngập sang Đông phương trong khoảng một thế kỷ này, làm cho các dân tộc Đông phương thất điên bát đảo bảy nổi ba chìm đến nay hãy còn tê mê chưa tỉnh sự đời. Thành ra cái nông nổi ấy đối với ta không phải chỉ là một vấn đề chính trị mà thôi, lại kèm theo một vấn đề văn hóa nữa, khó khăn nguy hiểm vô cùng". Từ nhận thức nầy, Phạm Quỳnh đã luôn canh cánh với vấn đề văn hóa dân tộc và ra sức vun đắp cho nền văn hóa Việt Nam trong buổi đầu tiếp nhận văn hóa phương Tây.
Từ những tìm hiểu về quan niệm văn hóa của Phạm Quỳnh, Vương Trí Nhàn đã đi đến kết luận "Phạm Quỳnh đáng được coi là một trong số nhân vật tiêu biểu của quá trình tiếp nhận văn hóa..., ít ra là ở giai đoạn đầu của sự tiếp nhận ấy. Người ta thường chỉ nghĩ đến ông như một trong những người có cơ sở Tây học vững chắc, song sự thực là trong cái môi trường Hán Việt rộng lớn lúc ấy, Hán học đã thấm vào ông, cả hai nền văn hóa Đông Tây kết hợp ở ông khá nhuần nhị. Tiếp nối sự nghiệp của những Trương Vĩnh Ký, Huỳnh Tịnh Của... ông thuộc loại xây nền đắp móng cho nền văn hóa mới. Không hề có sự chuyển giao chính thức, song ông đã làm những việc cụ thể để biến ước mơ của các nhà nho đầu thế kỷ, như Phan Chu Trinh và các yếu nhân Đông Kinh Nghĩa Thục trở thành hiện thực. Khốn thay những điều tâm huyết ấy lại được Phạm Quỳnh thực hiện trong vòng tay của kẻ cướp nước". Nhưng cuối cùng với những phân tích mà ông gọi là "công bình, khoa học, cận nhân tình", Vương Trí Nhàn đã "ngần ngại" nói ra một thực tế "Phạm Quỳnh còn yêu nước, và đó là một kiểu yêu nước ở thời của ông, theo cách của riêng ông" rồi đi đến một "kết luận khái quát: khi một người có hoạt động thực sự trên lĩnh vực văn hóa, trở thành có đóng góp về văn hóa, người đó nhất thiết phải có tình cảm tốt đẹp và sâu sắc với dân tộc, với đất nước".
Sau những bài đặt vấn đề có tính khái quát, tập sách đã tập hợp những bài viết xoay quanh hai chủ đề lớn về thân thế và sự nghiệp của Phạm Quỳnh, về đóng góp của tạp chí Nam Phong trong nền văn học Việt Nam trong bối cảnh lịch sử thời bấy giờ.
Nhóm các bài viết về thân thế và sự nghiệp của Phạm Quỳnh khá đa dạng, với những góc nhìn của các tác giả ở trong và ngoài nước, đề cập từ cuộc đời của Phạm Quỳnh đến Phạm Quỳnh làm báo, Phạm Quỳnh nhà văn hóa, Phạm Quỳnh nhà chính trị, Phạm Quỳnh tham chính, Phạm Quỳnh và sự dấn thân của nhà trí thức, phong cách Phạm Quỳnh... cho thấy một chân dung nhiều góc cạnh và đa chiều của Phạm Quỳnh, nhưng tất cả đều toát lên hình ảnh của một trí thức nặng lòng với văn hóa dân tộc, một học giả uyên thâm đầu thế kỷ XX, một nhà văn hóa tham chính có tinh thần yêu nước nhưng gặp phải nhiều bi kịch. Tiêu biểu là những bài viết của Vĩnh Ba, Trần Gia Phụng, Trần Khuyết Nghi.
Vĩnh Ba trong "Nhà văn hóa Phạm Quỳnh" đã điểm lại khá hệ thống về thân thế Phạm Quỳnh, về Phạm Quỳnh làm báo, phong cách Phạm Quỳnh, Phạm Quỳnh tham chính và nơi an nghỉ cuối cùng của Phạm Quỳnh, để cuối cùng nói đến bi kịch của Phạm Quỳnh. Bi kịch của một nhà văn hóa tham chính "đã đem cái hồn nhiên của một người làm công tác văn học vào sân khấu chính trị, ôm cái ảo tưởng chân lý sẽ thắng cường quyền, tin vào đấu tranh bằng nghị trường, bằng bất bạo động sẽ giành được chủ quyền cho Tổ quốc Việt Nam mến yêu của ông".
Bài viết "Những câu chuyện Việt sử - Trường hợp Phạm Quỳnh" của Trần Gia Phụng ở Canada dù đã được Tiến sĩ Nguyễn Văn Khoan mới trích đăng những phần chủ yếu nhưng đã có độ dày trên 40 trang, trình bày kỹ về Phạm Quỳnh nhà văn hóa, Phạm Quỳnh nhà chính trị và Phạm Quỳnh sự dấn thân của nhà tri thức. Về văn hóa, tác giả đã khẳng định: "Qua những bài viết rất nghiêm túc về văn chương, luân lý, triết học, tư tưởng Việt Nam và đông tây kim cổ. Phạm Quỳnh đã thực hiện đúng chủ trương văn hóa của ông. Chủ trương đó được Phạm Quỳnh trình bày trong "Mấy nhời nói đầu", Nam Phong số 1, tháng 7-1917: "Cái mục đích của bản báo là muốn gây lấy một nền học mới để thay vào cái nho học cũ, cùng đề xướng lên một cái tư trào mới hợp với thời thế cùng trình độ dân ta. Cái tính cách của sự học vấn mới cùng cái trào mới ấy là tổ thuật cái học vấn tư tưởng của Thái Tây, nhất là của nước Đại Pháp, mà không quên cái quốc túy trong nước". Nhắc lại cuộc tranh luận khá gay gắt giữa Phan Khôi và Phạm Quỳnh có liên hệ đến Ngô Đức Kế và Huỳnh Thúc Kháng, xung quanh vấn đề truyện Kiều và học phiệt, Trần Gia Phụng cho rằng: "Thực tế ngày nay cho thấy những nhận định của Phạm Quỳnh về truyện Kiều và văn chương truyện Kiều về lâu về dài khá hữu lý". Về chính trị, bài viết đã cung cập khá chi tiết cuộc đời hoạt động chính trị của Phạm Quỳnh bắt đầu khi ông đắc cử Nghị viện Hội đồng Thành phố Hà Nội năm 1920, về những hoạt động của Phạm Quỳnh trong chuyến tháp tùng phái đoàn vua Khải Định tham dự cuộc đấu xảo Marseille năm 1922, về cuộc gặp gở của Phạm Quỳnh với Phan Chu Trinh, Phan Văn Trường, Nguyễn Ái Quốc tại Pháp đến thời kỳ làm Nghị viên Viện Dân biểu Bắc Kỳ năm 1926, Phó Chủ tịch Đại hội đồng Đông Dương 1929 - 1931 và cuộc chuyển hướng quan trọng về Huế năm 1932 lần lượt giữ cương vị Tổng lý Ngự tiền Văn phòng kiêm Thượng thư bộ Học, rồi Thượng thư bộ Lại và từ chức ngày 19-3-1945 sau cuộc đảo chính của Nhật và cuối cùng là cái chết của Phạm Quỳnh ngày 6-9-1945 tại vùng ngoại ô Huế. Từ những tư liệu sử xác thực, Trần Gia Phụng đã kết luận "Trong hoạt động chính trị, Phạm Quỳnh không tạo ra những biến cố nổi bật ở dạng bùng nổ. Ông cố gắng thu mình thật mềm mỏng, âm thầm bền bỉ và cương quyết theo đuổi một chủ trương chính trị xem ra khiêm nhường và ngắn hạn đối với nhiều người nhưng thiết thực đem lại chủ quyền cho triều đình... Ngày nay, cục diện chính trị Việt Nam đã thay đổi hẵn, quan niệm quân chủ lập hiến của Phạm Quỳnh không còn phù hợp nhưng không vì thế mà phủ nhận tinh thần ái quốc, lòng can đảm và sự tận tình của ông trên con đường phụng sự quê hương của ông... Nhờ theo đuổi một lý tưởng chính trị trường kỳ và bất bạo động, nên ông luôn luôn cố gắng làm những gì có lợi cho đất nước và đồng bào, đồng thời tránh không làm bất cứ việc gì có hại cho quốc gia, dân tộc. Phạm Quỳnh sống lương thiện, không bao giờ tham ô nhũng lạm, và cũng không hề gây tội ác giết hại đồng bào. Thái độ nầy là điều mà rất ít nhà hoạt động chính trị của mọi khuynh hướng thực hiện được, và là một điểm son sáng chói phân biệt Phạm Quỳnh với những người ra hợp tác với Pháp để trục lợi cầu vinh".
Trần Khuyết Nghi với bài viết "Thử nhận dạng lại chân dung nhân vật Phạm Quỳnh" đã khẳng định "Trong lịch sử văn học Việt Nam thời kỳ cận - hiện đại, Phạm Quỳnh có lẽ là một trong những nhân vật nổi bật nhưng lại có vẻ gây nên nhiều cuộc tranh luận với những ý kiến đánh giá khác nhau nhất". Tác giả đã nhắc lại những nhận định của Đương Quảng Hàm, Vũ Ngọc Phan, Phạm Thế Ngũ..., của một số Từ điển Nhân vật lịch sử Việt Nam, Từ điển Văn học và quá trình nhận thức lại về Phạm Quỳnh những năm gần đây để đi đến nhận định "Như vậy, trong thực tiễn đổi mới của hoạt động văn học, vấn đề Phạm Quỳnh đã được xã hội nhận thức lại một cách sáng sủa, thỏa đáng và công bằng hơn nhiều so với trước đây, không cần phải thúc đẩy vận động gì thêm nữa". Nhưng sở dĩ có những phân tích dài dòng về cuộc đời hoạt động và tư tưởng của ông "là để từ một trường hợp cụ thể Phạm Quỳnh, chúng ta còn có thể rút ra bài học kinh nghiệm chung khi cần phải xét lại những người khác có cảnh ngộ tương tự như Phạm Quỳnh. Đằng khác, nếu chịu khó đi xa hơn, chúng ta ngày nay sẽ phải thẳng thắn để nhìn nhận rằng, dường như cùng với câu chuyện Phạm Quỳnh, còn có rất nhiều vấn đề chung khác cũng phải bình tâm xét lại một thể, như về mối quan hệ giữa văn hóa với chính trị, giữa văn hóa với cách mạng, hiểu theo nghĩa là chính trị cách mạng từ trong sâu xa vốn dĩ không phải là cứu cánh tối hậu của cuộc sống mà chỉ là phương tiện chẳng đặng đừng để thanh toán một tình trạng chính trị tệ hại nào đó đã có từ trước đó".
Gắn bó với Phạm Quỳnh ròng rã 18 năm là tạp chí Nam Phong. Tập sách đã đưa ra nhiều bài viết đánh giá về đóng góp của Nam Phong trong lịch sử báo chí Việt Nam, đặc biệt là trong quá trình phát triển của nền văn học chữ Quốc ngữ trong buổi đầu thế kỷ XX, cung cấp được một cách ngắn gọn "Thư mục tiêu biểu của Phạm Quỳnh trong Nam Phong", tập hợp được một số bài viết và trích đoạn bài viết từng nhận xét về tạp chí Nam Phong từ 1941 đến nay ở cả hai miền Nam Bắc. Có người như Vĩnh Hoàn trong bài viết "Phẩm chất Phạm Quỳnh" đã xem Nam Phong là "sào huyệt" của Phạm Quỳnh và đưa ra một nhận định cũng rất cực đoan "Nói một cách khác, Phạm Quỳnh là Nam Phong". Dương Quảng Hàm trong "Việt Nam văn học sử yếu" xuất bản năm 1941 cũng từng nhận xét "Cả cái văn nghiệp của ông Phạm Quỳnh đều xuất hiện trên tạp chí Nam Phong, tạp chí ấy trong một thời kỳ, đã thành một cơ quan chung cho các học giả cùng theo đuổi một chủ đích của ông". Phạm Thế Ngũ trong "Việt Nam văn học sử giản ước tân biên" ra đời năm 1961 ở miền Nam cũng đã đánh giá cao đóng góp của Phạm Quỳnh và tạp chí Nam Phong trong quá trình hình thành nghệ thuật tiểu thuyết mới của Việt Nam. Trong bài viết "Bới tìm trong kho tư liệu của báo Nam Phong" của Nhân Nghĩa viết năm 1941 đã từng thừa nhận "trong suốt 18 năm trời, từ 1917 đến 1934, với 210 tập báo dày dặn đã chứng minh điều Thiếu Sơn đã nói về báo Nam Phong "Có nhiều người không biết đọc văn Tây, văn Tàu, chỉ nhờ Nam Phong vun đúc cũng có được cái tri thức phổ thông tạm đủ sinh hoạt ở đời".
 

Đáng chú ý là trong một bài viết tham gia cuộc hội thảo về Phạm Quỳnh của nhà nghiên cứu văn học Nguyễn Đình Chú - người tự nhận "Tôi thuộc trong số những người đã công kích Thượng Chi không kém phần gay gắt... Nhưng rồi, trên đường học tập và nghiên cứu, trải hơn 30 năm qua, nhất là những năm có sự đổi mới trong tư duy nghiên cứu văn học gần đây, thú thực tôi không khỏi có sự băn khoăn, thậm chí là day dứt về những gì mình đã viết về Phạm Quỳnh hơn 30 năm trước đó" và "cũng xin được nói thật, không ít người trong chúng ta đã có tình trạng lấy quan điểm lập trường thay thế sự lao tâm khổ tứ trong khoa học". Lần nầy Nguyễn Đình Chú đã có bài biết "Thượng Chi bàn về tiểu thuyết" và khẳng định "Trong lịch sử văn học Việt Nam, trước Phạm Quỳnh, chưa ai nói về thể loại tiểu thuyết một cách có hệ thống và phong phú như thế. Dù không phải là người làm lý luận văn học, lý luận tiểu thuyết, ông có nhiều ý kiến đúng và ông xứng đáng là nhà lý luận tiên phong trong công cuộc hiện đại hóa văn học Việt Nam".
HKL viết 1 trang, chỉ nói về sự đổi giọng của NDC. Vì thế anh bỏ qua đoạn này.
Nguyễn Thanh Sơn trong bài viết "Tạp chí Nam Phong (1917 - 1934) và những bản dịch truyện ngắn nước ngoài" đã cho biết việc giới thiệu truyện ngắn nước ngoài trên tạp chí Nam Phong được duy trì khá đều đặn, nhất là ở giai đoạn đầu. Trong hơn 17 năm, Nam Phong đã giới thiệu 49 truyện và chùm truyện ngắn dịch từ nước ngoài, trong đó có 25 truyện và chùm truyện ngắn Trung Hoa và 24 truyện ngắn phương Tây, trong đó có 22 truyện ngắn của Pháp. Riêng Phạm Quỳnh là người dịch nhiều nhất, chiếm hai phần ba (16/24 truyện) các tác phẩm dịch phương Tây. "Văn dịch của Phạm Quỳnh tự nhiên, lưu loát, càng về sau càng nhuần nhuyễn, thanh thoát", "Truyện ngắn nước ngoài trên tạp chí Nam Phong có đóng góp nhất định trong việc giới thiệu văn học phương Tây, văn học Trung Quốc và rèn luyện câu văn Quốc ngữ ở buổi đầu hình thành nền văn học mới... góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy quá trình hiện đại hóa nền văn học nước nhà trên lĩnh vực văn xuôi... Nam Phong thực sự trở thành vườn ươm các truyện ngắn có giá trị đâm chồi nẩy lộc".
Đặc biệt, trong một bài viết trước đây của nhà báo Thép Mới được Phạm Tôn trích lại đã cho biết trong lần làm việc ngày 27/8/1945 tại Hà Nội về xây dựng tờ báo Cờ Giải Phóng, Trường Chinh - người lãnh đạo báo chí của Đảng Cộng Sản Đông Dương đã nói một câu đầy hoài bão "1917, Nam Phong; 1932, Phong Hóa - Ngày Nay; 1945, Cờ Giải Phóng". Câu nói như một khẩu hiệu phấn đấu của Trường Chinh đã mặc nhiên công bố về sự đánh giá trân trọng của ông đối với vị trí của báo Nam Phong, xem sự ra đời của Nam Phong như một cột mốc quan trọng trong diễn trình của báo chí Việt Nam.
Từ những bài viết đặt vấn đề, nhìn nhận Phạm Quỳnh trong vai trò của một tri thức vào thời điểm bước đầu tiếp nhận văn hóa phương Tây ở Việt Nam, đến những bài viết về thân thế và sự nghiệp của Phạm Quỳnh, về đóng góp của Phạm Quỳnh và tạp chí Nam Phong trong lịch sử của văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX, Tập 2 cuốn "Phạm Quỳnh - Một góc nhìn" gần như đã không còn bị dằn vặt, ám ảnh quá nặng về số phận cá nhân bi đát của ông trong những ngày cuối đời; mà bên cạnh đó, chân dung Phạm Quỳnh ngày càng hiện ra như hình ảnh một trí thức giàu tâm huyết, một học giả uyên thâm, một nhà báo sắc sảo, một nhà văn hóa nhiệt tâm với quê hương đất nước, nhưng phải sống trong một điều kiện chính trị xã hội ngặt nghèo, éo le vào thời buổi đất nước bị lệ thuộc, lúc cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc vừa sang trang trong thời điểm cách mạng Tháng 8-1945.
Phần cuối tập sách đã có thêm bài viết xúc động của bà Phạm Thị Hoàn, người con thứ 10 trong 16 người con của học giả Phạm Quỳnh viết về "Thầy tôi", người cha "chửng chạc, mực thước, ôn hòa, ân cần, đôn hậu" với hình ảnh đầy tâm sự qua trang giấy viết dở bài "Cô Kiều với tôi" ngàn kiếp mãi mãi còn dang dỡ, như một vĩ thanh buồn day dứt cuối cuộc đời Phạm Quỳnh.
Khép lại cuốn "Phạm Quỳnh - Một góc nhìn" Tập 2, đúng như nhận định của Giáo sư Đinh Xuân Lâm, chúng ta lại có dịp để suy nghĩ về thân phận một con người, một trí thức, một nhà văn hóa tham chính đầy éo le. Nhưng có lẽ chừng ấy vẫn chưa đủ. Nói đến Phạm Quỳnh là nói đến một hiện tượng cần phải tiếp tục được soi sáng. Đặc biệt là những năm tháng Phạm Quỳnh sống ở Huế từ 1932 đến 1945, về những điều Phạm Quỳnh đã viết về Huế (như đọc lại tập du ký "Mười ngày ở Huế", tập "Pháp du hành trình nhật ký"), về những bài viết liên quan đến Phạm Quỳnh và Triều đình Huế (như hồi ký của Trần Thanh Cảnh, người đã tổ chức để Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh gặp gỡ Phan Châu Trinh, Nguyễn Ái Quốc, Cao Văn Sến ở Paris...), về những di tích, di vật Phạm Quỳnh đã để lại tại Huế đang được gìn giữ tại chùa Vạn Phước, tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế v.v...
Từ buổi ra mắt tác phẩm "Phạm Quỳnh - Một góc nhìn" Tập 2 tại Huế hôm nay, chúng tôi nghĩ Tiến sĩ Nguyễn Văn Khoan có thể phối hợp với nhiều nhà nghiên cứu Huế để tiến tới chuẩn bị cho "Phạm Quỳnh - Một góc nhìn" Tập 3, những góc nhìn riêng, nhìn từ Huế.

Nguyễn Xuân Hoa

 
VIDEO