• lễ giỗ 6

  • lễ giỗ 5

  • lễ giỗ 4

  • lễ giỗ 3

  • lễ giỗ 2

  • lễ giỗ 1

  • Lễ giỗ 2016_1

  • 49 ngày Đai Tướng

  • giơithieuweb

  • 11

  • 10

  • 9

  • 8

  • 7

  • 6

  • 5

  • 2

  • 1

Phạm Hữu Thanh Tùng
Thước đo sức bền tác phẩm
Phạm Hữu Thanh Tùng

Chuyện hậu kỳ bài hát Thành phố Hoa phượng đỏ, một bài ca đi cùng năm tháng mà tôi kể dưới đây như là sự tiếp nối của bài Giải thưởng lớn nhất của người nghệ sĩ - bài vừa post trên VHVN cách đây 2 ngày.

 

Ca từ bài này là của nhà thơ Hải Như. Ông là đồng tác giả của nhiều tác phẩm âm nhạc. Thơ ông vừa có ý tưởng vừa giàu tiết tấu, dễ gợi giai điệu cho các nhà soạn nhạc. Thành phố Hoa phượng đỏ là "cuộc tình" thứ mười của ông, với một nhạc sĩ ở "tỉnh lẻ".

Năm 1970, xuống Hải Phòng dự đêm thơ về Bác Hồ, Hải Như xúc động bởi tình yêu văn học, tình yêu thơ của những người thợ xi măng, những anh công nhận bến Sáu Kho. Rồi trong một đêm ông đã phác thảo lời cho một bài hát để tặng thành phố biển, nơi có “những con đường áo thợ tấp nập ngày đêm”. Ca từ mang tựa đề Thành phố hoa phượng đỏ. Ở cửa ngõ Hải Phòng ngày ấy, trên đường từ Hà Nội về, đỏ rực một màu phượng chạy dài mấy cây số. Với cảm xúc tràn đây ca từ của Hải Như đã mô tả những địa danh đặc trưng của thành phố biển: “Những Bến Bính, xi măng, Cầu Rào, Cầu Đất, Lạc Viên. Những cái tên nghe chẳng thơ đâu, nhưng với ta vô cùng thân thiết ...”!

Về Hà Nội, Hải Như đọc ca từ Thành phố hoa phượng đỏ cho nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát nghe và muốn được ông Chủ tịch Hội nhạc sĩ Việt Nam giới thiệu một nhạc sĩ chưa có tên tuổi ở Hải Phòng phổ nhạc. Hải Như không muốn mời các nhạc sĩ bạn bè ở Hà Nội cộng tác còn có lý do nữa là ông phản đối tư tưởng “bụt chùa nhà không thiêng” như lâu nay các địa phương vẫn đối xử không bình đẳng với các nhạc sĩ tại chỗ.

Một tháng sau, một vị khách gõ cửa nhà Hải Như, tự giới thiệu là nhạc sĩ Lương Vĩnh, ở đoàn ca múa nhạc Hải Phòng, được nhạc sĩ Đàm Linh, người theo dõi phong trào âm nhạc Hải Phòng của Hội NSVN, giới thiệu lên gặp nhà thơ Hải Như nhận ca từ. Hải Như vui vẻ trao đổi ý đồ của mình với nhạc sĩ thành phố biển. Đọc đi đọc lại ca từ nhiều lần, Lương Vĩnh xúc động nói: hết sức cảm ơn anh vì ca từ đã nói hết những gì bấy lâu nay tôi muốn nói. Tôi sẽ cố gắng khi thể hiện không bỏ mất chữ nào trong ca từ của anh.

Rồi một hôm, trên đường đi Quảng Ninh, nhà thơ Hải Như và nhạc sĩ Lê Yên đã ghé qua Hải Phòng thăm nhạc sĩ Lương Vĩnh. Sau bữa cơm, Lương Vĩnh mời hai vị thượng khách nghe ca khúc mới của mình. Nhạc sĩ phổ thơ Bộ đội về làng đã gật gù khen và bộc lộ niềm vui với nhạc sĩ phổ thơ Thành phố hoa phượng đỏ. Khi Lương Vĩnh đề nghị tác giả ca từ nhận xét thì Hải Như nói ngay: Tôi phê bình nhạc sĩ đã bỏ mất sáu chữ "cho anh trao chiếc hôn nồng”. Nguyên câu ấy là: Hỡi em yêu trong đêm dài tiễn biệt, cho anh trao chiếc hôn nồng, ta tạm biệt xa nhau... Nhạc sĩ Lê Yên bảo vệ: Trong thơ hôn được nhưng trong bài hát thì nhà thơ cho phép nhạc sĩ bỏ đi kẻo khó vượt qua cửa ải kiểm duyệt. Cả ba cùng phá lên cười. Một thời, trong văn chương người nghệ sĩ đã sợ cái hôn đến như thế.

Đã “hy sinh” chữ hôn rồi nhưng nhạc phẩm vẫn cứ bị đình bản. Hơn một năm trời, qua mấy lần duyệt nhưng lãnh đạo thành phố Hải Phòng vẫn không cho hát. Khi thì bị coi là mất lập trường vì đã đánh giá “Hải Phòng ơi hôm nay bé nhỏ”. Lúc thì cho là “không nghiêm túc” bởi “Những hẹn hò bên bờ sông Lấp”. Bởi một thời sông Lấp là "phố vẫy" của các cô gái lấy đêm làm ngày. v.v...

Hơn một năm sau, khi Đài Tiếng nói Việt Nam duyệt và Kiều Hưng vừa học ở nước ngoài về chọn Thành phố hoa phượng đỏ làm bài hát trình làng thì bài hát mới hết bị phạt “việt vị”. Và Thành phố hoa phượng đỏ không còn là của riêng của Hải Phòng mà đã vang xa tới các chiến lũy, mâm pháo, trên các công trường, biên giới, hải đảo. Năm 1981, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng điện vào thành phố Hồ Chí Minh mời nhà thơ Hải Như ra chứng kiến những đổi thay của thành phố biển và dự lễ hạ thủy con tàu viễn dương đầu tiên của Hải Phòng mang tên Hoa phượng đỏ. Nhà thơ Hải Như còn được tặng danh hiệu “công dân danh dự” của thành phố Hải Phòng.

Thấm thoắt Thành phố Hoa phượng đỏ, đứa con tinh thần của nhà thơ Hải Như và nhạc sĩ Lương Vĩnh đã đi vào lòng người hơn bốn thập kỷ. Lương Vĩnh đã đi xa. Nhưng cho đến nay nhà thơ Hải Như vẫn rất mến mộ người đã chắp cánh cho thơ ông. Nhà thơ từng chia xẻ nỗi buồn nhiều hơn là niềm vui với nhạc sĩ Lương Vĩnh trong những ngày đầu đứa con tình thần của họ ra đời trong trắc trở. Nhớ lại cửa ải kiểm duyệt bài hát Thành phố Hoa phượng đỏ  ông bày tỏ quan điểm: Thời gian mãi mãi là thước đo sức bền của tác phẩm. Người duyệt bài hát của chúng ta là quần chúng số đông.

P.H.T.T.

VIDEO